NASA tarafından yürütülen yeni bir araştırma, Dünya’nın geceleri uzaydan nasıl göründüğünün son yıllarda dramatik biçimde değiştiğini ortaya koydu. Yaklaşık on yıllık uydu verilerini inceleyen bilim insanları, gezegen genelinde gece ışıklarının toplamda belirgin şekilde arttığını tespit ederken bu artışın beklenenden çok daha karmaşık bir tablo sunduğunu açıkladı.Tablo karmaşık
Bazı bölgeler kentleşme ve elektrifikasyon nedeniyle daha parlak hale gelirken bazı yoğun nüfuslu alanlarda ise enerji tasarruflu aydınlatma sistemleri, ekonomik dönüşüm, savaşlar ve siyasi kararlar nedeniyle dikkat çekici kararmalar gözlemlendi.
Araştırma kapsamında NASA’nın Black Marble projesinden elde edilen veriler kullanıldı. Çalışma, 2014 ile 2022 yılları arasında Suomi-NPP, NOAA-20 ve NOAA-21 uydularında bulunan Visible Infrared Imaging Radiometer Suite (VIIRS) cihazlarından toplanan gözlemlere dayanıyor. Analiz sonuçlarına göre küresel gece radyansı bu dönemde yüzde 34 oranında arttı.
NASA araştırmacıları, gece ışıklarında “çift yönlü değişimler” olarak tanımlanan dikkat çekici bir durumla karşılaştı. Buna göre birbirine komşu bölgelerde aynı dönemde tamamen zıt eğilimler görüldü. Örneğin ABD’nin batı kıyısındaki şehirler nüfus artışıyla birlikte daha parlak hale gelirken doğu kıyısının büyük bölümünde belirgin bir kararma kaydedildi.
NASA yetkilileri, ABD’nin doğu kıyısındaki bu düşüşün temel nedenleri arasında enerji verimli LED aydınlatmaların yaygınlaşması ve ekonomik yapıda yaşanan dönüşümleri gösterdi.
Avrupa’da ışıklar azaldı
Araştırma Avrupa genelinde de dikkat çekici bir kararma eğilimi olduğunu ortaya koydu. Bunun arkasında enerji tasarrufu politikaları, çevresel koruma uygulamaları ve ışık kirliliğini azaltmaya yönelik girişimlerin bulunduğu belirtildi.Özellikle Fransa, “karanlık gökyüzü” girişimleriyle öne çıkan ülkelerden biri oldu. Ülkede uygulanan agresif ışık azaltma politikalarının gece parlaklığını önemli ölçüde düşürdüğü kaydedildi.
Türkiye’de ise neredeyse her bölgede gece ışığının yükseldiği görüldü.
Savaş ve ekonomik krizlerin etkisi uzaydan görüldü
Uydu haritaları yalnızca ekonomik büyümeyi değil, savaş ve krizlerin etkilerini de net biçimde ortaya koydu. Araştırmada Ukrayna, Lübnan, Yemen, Afganistan ve Venezuela gibi ülkelerde gece ışıklarında keskin düşüşler tespit edildi. Bilim insanları bu değişimlerin savaşlar, altyapı hasarları ve ekonomik çöküşlerle bağlantılı olduğunu belirtti.Buna karşın Sahra Altı Afrika ve Güneydoğu Asya’daki gelişmekte olan ekonomilerde önemli ölçüde parlama görüldü. Elektrifikasyon projeleri ve altyapı yatırımlarının daha önce karanlık kalan bölgeleri aydınlattığı ifade edildi. Asya genelinde ise en güçlü artışların Çin ve Kuzey Hindistan’da kaydedildiği aktarıldı.
Araştırmacılar, gece ışığı verilerinin yalnızca görsel haritalar oluşturmak için kullanılmadığını vurguluyor. Bu veriler şehirleşme hızının ölçülmesi, doğal afet sonrası toparlanma süreçlerinin izlenmesi, elektrik kesintilerinin tespiti, sanayi faaliyetlerinin analizi ve göç hareketlerinin değerlendirilmesi gibi birçok alanda kullanılıyor.
